Được duyệt bởi Phan Hà Thái, Founder ViRFQ|Cập nhật: 22/09/2026|~8 phút đọc
Health Certificate là gì? Giấy chứng nhận y tế xuất khẩu thực phẩm
Health Certificate (HC) hay Giấy chứng nhận y tế chỉ được yêu cầu trong những trường hợp cụ thể theo sản phẩm và nước nhập khẩu. Thực phẩm thuộc Bộ Y tế, thủy sản và sản phẩm động vật đi theo các thủ tục và cơ quan khác nhau.
Bài viết này giúp doanh nghiệp chọn đúng đường xử lý và phân biệt HC với CFS và Certification of Admissibility theo MMPA của Hoa Kỳ.
1. Health Certificate là gì?
Health Certificate là giấy chứng nhận do cơ quan có thẩm quyền cấp khi nước nhập khẩu hoặc giao dịch yêu cầu. Nội dung có thể xác nhận một hoặc nhiều yếu tố sau:
- Nhận diện sản phẩm, lô hàng và cơ sở sản xuất.
- Điều kiện an toàn thực phẩm hoặc kết quả kiểm nghiệm liên quan.
- Nội dung riêng trên mẫu giấy do nước nhập khẩu quy định.
Lưu ý:Trước khi xin giấy, hãy lấy mẫu chứng thư hoặc yêu cầu chính thức từ importer. Tên gọi "Health Certificate" không đủ để xác định cơ quan, hồ sơ hoặc tiêu chí kiểm nghiệm.
2. Cơ quan cấp Health Certificate tại Việt Nam
Thực phẩm thuộc phạm vi Bộ Y tế
Từ 01/07/2025, người đứng đầu cơ quan chuyên môn về y tế thuộc UBND cấp tỉnh hoặc cơ quan được giao nhiệm vụ cấp giấy theo phân cấp. Thông tư 08/2025/TT-BYT chỉ áp dụng khi nước nhập khẩu yêu cầu giấy cho sản phẩm thuộc phạm vi Bộ Y tế.
Thủy sản và sản phẩm thủy sản
Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường cùng các đơn vị khu vực thực hiện chương trình chứng nhận theo sản phẩm và thị trường. Một số thị trường yêu cầu cơ sở nằm trong danh sách được công nhận và từng lô có chứng thư riêng.
Động vật và sản phẩm động vật trên cạn
Thực hiện theo yêu cầu kiểm dịch và vệ sinh thú y của thị trường, qua Cục Chăn nuôi và Thú y hoặc cơ quan kiểm dịch được phân công. Mẫu giấy và xét nghiệm phụ thuộc loài, sản phẩm và nước đích.
3. Cách xác định sản phẩm cần Health Certificate
| Ví dụ | Đường kiểm tra đầu tiên | Không nên mặc định |
|---|---|---|
| Bánh kẹo, đồ uống, phụ gia thuộc Bộ Y tế | Yêu cầu importer và thủ tục y tế cấp tỉnh theo TT08 | Mọi sản phẩm đều cần HC hoặc CFS |
| Tôm đông lạnh xuất EU | Chương trình chứng nhận thủy sản, cơ sở đủ điều kiện và mẫu chứng thư EU | Dùng hồ sơ TT08 của Bộ Y tế |
| Thịt, trứng, sữa | Yêu cầu kiểm dịch/vệ sinh thú y theo thị trường | Cơ quan thủy sản cấp giấy |
| Thủy sản sang Hoa Kỳ | FDA/USDA theo sản phẩm và kiểm tra COA MMPA theo COO–HTS | Mọi lô đều cần COA |
4. Hồ sơ xin cấp Health Certificate
Bộ hồ sơ dưới đây chỉ áp dụng cho thực phẩm thuộc phạm vi Bộ Y tế theo Thông tư 08/2025/TT-BYT. Thủy sản và sản phẩm động vật dùng thủ tục chuyên ngành khác.
- Đơn đề nghị theo mẫu, trong đó có thông tin doanh nghiệp, sản phẩm, lô hàng và nhãn hoặc nhãn dự kiến
- Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện ATTP hoặc GMP, HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hay tương đương còn hiệu lực; trừ trường hợp được miễn theo quy định
- Phiếu kiểm nghiệm của mẫu thuộc đúng lô hàng khi xin HC hoặc giấy liên quan đến lô; phòng kiểm nghiệm phải được chỉ định hoặc công nhận ISO 17025
- Tài liệu chứng minh thông tin bổ sung nếu nước nhập khẩu dùng mẫu riêng
- Xác nhận đóng phí thẩm định
5. Quy trình xin cấp Health Certificate
- Xác định phạm vi: Kiểm tra sản phẩm thuộc cơ quan nào và nước nhập khẩu yêu cầu HC, CFS hay mẫu khác.
- Lấy mẫu chứng thư: Yêu cầu importer gửi mẫu và chỉ tiêu cần xác nhận.
- Chuẩn bị hồ sơ đúng thủ tục: TT08 cho thực phẩm thuộc Bộ Y tế; thủ tục thủy sản hoặc thú y cho nhóm tương ứng.
- Nộp đúng cơ quan: Với đường TT08, nộp tại cơ quan chuyên môn về y tế cấp tỉnh hoặc đơn vị được giao.
- Theo dõi thẩm định: Thời hạn công bố cho thủ tục TT08 là không quá 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
- Đối chiếu bản cấp: Kiểm tra tên hàng, số lô, cơ sở, nước đến và nội dung xác nhận trước khi gửi importer.
6. Phân biệt Health Certificate, CFS và COA theo MMPA
| Chứng từ | Mục đích | Phạm vi |
|---|---|---|
| Health Certificate | Xác nhận nội dung y tế hoặc ATTP theo yêu cầu nước nhập khẩu | Theo sản phẩm, lô/cơ sở và mẫu thị trường |
| CFS | Xác nhận sản phẩm được phép lưu hành tự do tại nước xuất khẩu | Là thủ tục riêng; TT08/2025 không điều chỉnh việc cấp CFS |
| COA MMPA | Xác nhận loài, phương pháp và khu vực khai thác không thuộc lệnh cấm MMPA | Chỉ cho tổ hợp quốc gia xuất xứ–mã HTS bị NOAA yêu cầu từ 01/01/2026 |
Với COA, exporter phối hợp cung cấp dữ liệu khai thác và xác nhận của người có thẩm quyền. Importer of record hoặc đại lý tại Hoa Kỳ kiểm tra và nộp bản COA qua hệ thống ACE. Danh sách mã và nghề cá có thể thay đổi, nên phải kiểm tra nguồn NOAA trước mỗi lô.
7. Câu hỏi thường gặp
Health Certificate là gì?
Health Certificate (HC) là giấy chứng nhận do cơ quan có thẩm quyền cấp theo yêu cầu của nước nhập khẩu. Nội dung và phạm vi phụ thuộc sản phẩm, cơ quan quản lý và mẫu của thị trường đích. HC không phải giấy bắt buộc chung cho mọi thực phẩm hoặc mọi lô hàng xuất khẩu.
Cơ quan nào cấp Health Certificate tại Việt Nam?
Từ 01/07/2025, giấy chứng nhận cho thực phẩm thuộc phạm vi Bộ Y tế được cấp bởi cơ quan chuyên môn về y tế thuộc UBND cấp tỉnh hoặc đơn vị được giao nhiệm vụ. Thủy sản thuộc chương trình chứng nhận của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường; động vật và sản phẩm động vật làm theo cơ quan thú y có thẩm quyền.
Hồ sơ xin Health Certificate gồm những gì?
Theo Thông tư 08/2025/TT-BYT, hồ sơ cho thực phẩm thuộc phạm vi Bộ Y tế gồm đơn đề nghị, chứng nhận điều kiện ATTP hoặc hệ thống tương đương còn hiệu lực, phiếu kiểm nghiệm của mẫu thuộc lô khi xin HC cho lô hàng và xác nhận đóng phí. Nước nhập khẩu có thể yêu cầu thêm tài liệu để chứng minh nội dung trên mẫu riêng.
Health Certificate có hiệu lực bao lâu?
Không có một thời hạn chung cho mọi Health Certificate. Giấy có thể được cấp cho lô hàng hoặc cơ sở sản xuất, tùy thủ tục và yêu cầu của nước nhập khẩu. Doanh nghiệp cần đọc phạm vi, ngày cấp và điều kiện trên chính chứng thư thay vì áp dụng một mốc chung.
COA theo MMPA có áp dụng cho mọi lô thủy sản sang Mỹ không?
Không. Từ 01/01/2026, NOAA yêu cầu Certification of Admissibility cho các tổ hợp quốc gia xuất xứ và mã HTS có thể trùng với sản phẩm từ nghề cá bị cấm theo MMPA. COA xác nhận loài, phương pháp và khu vực khai thác không thuộc lệnh cấm; importer of record nộp COA qua hệ thống ACE.
Kết luận
Health Certificate chỉ đúng khi khớp sản phẩm, cơ quan quản lý và yêu cầu nước nhập khẩu. Hãy xác định đúng đường Bộ Y tế, thủy sản hoặc thú y trước khi chuẩn bị hồ sơ; sau đó kiểm tra riêng CFS, COA hay chứng từ thị trường khác.
ViRFQ giúp doanh nghiệp nông sản, thủy sản nghiên cứu thị trường, tìm buyer từ dữ liệu xuất khẩu và RFQ, rồi quản lý trao đổi, hồ sơ và tiến độ từng thương vụ.
📚 Bài viết liên quan
Nguồn tham khảo
Người kiểm duyệt nội dung
Nhà sáng lập & CEO, ViRFQ
Phan Hà Thái là nhà sáng lập kiêm CEO của ViRFQ, nền tảng tìm kiếm và quản lý buyer cho doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam (kèm marketplace B2B kết nối với người mua quốc tế). Nền tảng chuyên môn: tài chính thương mại quốc tế và xuất khẩu nông sản. Anh viết và thẩm định các bài phân tích trên blog ViRFQ về giá FOB, quy trình thư tín dụng (L/C), tuân thủ EUDR và xác minh nhà cung cấp.
Bài viết liên quan
Cách tìm buyer nước ngoài: chọn kênh và sàng lọc đối tác
9 phút
Thủ tục hải quan xuất khẩu nông sản 2026
9 phút
Xuất khẩu cà phê EU: hồ sơ EUDR và mốc áp dụng
9 phút
FOB vs CIF: chọn điều kiện và so sánh báo giá xuất khẩu
9 phút
L/C hay T/T khi xuất khẩu? So sánh để chọn thanh toán
10 phút