Nông sản Việt Nam: nhóm hàng, số liệu và thế mạnh xuất khẩu

1. Phân biệt phạm vi nông sản, lâm sản và thủy sản

Trong giao tiếp thương mại, nông sản có thể được dùng theo nghĩa rộng. Khi đọc thống kê, phải theo đúng phạm vi của cơ quan công bố: nông sản, lâm sản và thủy sản thường được tổng hợp thành các nhóm riêng. Không đổi tên tổng nông, lâm, thủy sản thành riêng nông sản rồi so với một nhóm hẹp hơn.

• Nhóm trồng trọt gồm những mặt hàng như gạo, cà phê, chè, hồ tiêu, điều và rau quả.
• Thủy sản cần phân biệt nuôi trồng với khai thác; yêu cầu nhập khẩu không giống hàng trồng trọt.
• Lâm sản có phạm vi riêng và không nằm trong bảng tám nhóm hàng dưới đây.
• Sản phẩm chế biến có thể có mã hàng và tiêu chuẩn khác nguyên liệu thô; tên gọi ngành chưa đủ để khai hải quan.

2. Đọc số liệu: kết quả, ước tính và mục tiêu

Tại hội nghị tổng kết năm 2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường công bố tổng kim ngạch nông, lâm, thủy sản ước đạt 70,09 tỷ USD. Đây là số ước tính năm 2025 cho phạm vi rộng; không trình bày mục tiêu năm 2026 như kết quả đã thực hiện.

Bảng bên dưới dùng năm 2024 vì cùng một báo cáo năm cung cấp các nhóm hàng trên cùng cơ sở. Không ghép số niên vụ cà phê, số mười một tháng của điều và dự báo rau quả để tạo một bảng mang nhãn cả năm 2025.

3. Các nhóm hàng và mốc so sánh năm 2024

Nguồn: Báo cáo Xuất nhập khẩu Việt Nam 2024. Các trị số được giữ theo mức làm tròn trong báo cáo. Không cộng thêm sầu riêng vào rau quả hoặc cộng hồ tiêu lần nữa dưới nhãn gia vị. Dừa và sản phẩm từ dừa dùng nguồn hiệp hội riêng tại bài dừa; không trộn vào bảng này như cùng một phương pháp thống kê.

4. Đánh giá thế mạnh bằng khả năng giao hàng

• Nguồn cung: có thể truy xuất vùng nguyên liệu và duy trì cùng cấp chất lượng qua nhiều lô hay không.
• Chế biến: khả năng làm sạch, phân loại, bảo quản hoặc chế biến sâu phù hợp specification buyer.
• Thương mại: năng lực báo giá, ngoại ngữ, phản hồi chứng từ, quản trị công nợ và khiếu nại.
• Logistics: lịch gom hàng, cảng đi, thời gian vận chuyển và khả năng kiểm soát lạnh/ẩm tùy sản phẩm.

Không cần dùng danh xưng số một thế giới để chứng minh một doanh nghiệp phù hợp. Buyer thường cần bằng chứng trực tiếp: mẫu, kết quả thử nghiệm, hồ sơ lô và năng lực thực hiện lịch giao.

5. Chọn thị trường theo sản phẩm và mức sẵn sàng

• EU: đối chiếu an toàn thực phẩm, nhãn, truy xuất và EUDR chỉ với hàng thuộc phạm vi; không coi EUDR áp dụng cho mọi nông sản.
• Mỹ: kiểm tra mã hàng, cơ quan quản lý và importer tương ứng; thuế phải được tra theo ngày và sản phẩm.
• Trung Quốc: với sản phẩm thuộc nghị định thư, kiểm tra đúng dạng hàng và danh sách cơ sở được chấp thuận.
• Các thị trường khác: xác nhận điều kiện nhập khẩu, kênh phân phối, yêu cầu thanh toán và chi phí giao đến trước khi gửi giá chính thức.

6. Từ chọn ngành hàng đến thử nghiệm bán hàng

• Chọn một sản phẩm có nguồn cung và hồ sơ thực tế; tránh lập danh mục quá rộng khi chưa kiểm soát chất lượng.
• Tạo specification và bộ mẫu có mã; xác định rõ sản phẩm nào sẵn hàng, sản phẩm nào cần thời gian sản xuất.
• Chọn nhóm buyer và kiểm tra kênh tiếp cận qua hướng dẫn tìm buyer nước ngoài.
• Thử một chu kỳ chào hàng, ghi lý do buyer từ chối, chi phí mẫu và thời gian phản hồi; điều chỉnh trước khi mở rộng.
• Khi có yêu cầu cụ thể, thực hiện checklist lô hàng đầu tiên và xác minh đối tác trước khi cam kết giao.